Gry jako wyraz tęsknoty za człowiekiem

Gry jako wyraz tęsknoty za człowiekiem
Mateusz J. Bonifaczuk (psycholog z zawodu, autor CD-Action z pasji) przygląda się fenomenomi oglądania streamerów i youtuberów, a także dzielenia się radością grania z innymi osobami. Zastanawia się przy tym, jak sposób doświadczania elektronicznej rozrywki przekłada się na jej odbiorców.

Nie posiadasz jeszcze najnowszego numeru kwartalnika? Nie szkodzi, w dalszym ciągu możesz go kupić w punktach sprzedaży prasy lub przez internet na sklep.cdaction.plAllegro. Sprawdź też wydanie cyfrowe. Jeśli potrzebujesz dodatkowej zachęty, to poniżej znajdziesz fragmenty artykułu przygotowanego z myślą o CD-Action 01/2026.

Fallout 76 w momencie premiery był jednocześnie kiepską i dobrą grą, ponieważ niedomagał technicznie i gameplayowo, ale za to dało się nim dzielić z przyjaciółmi. A jeśli nie mieliśmy jak zorganizować paczki głodnej przygód, mogliśmy podglądać, jak bawią się inni. W takich sytuacjach obserwacja nie stanowi źródła przyjemności dlatego, że interesuje nas dany tytuł, lecz dlatego, że fascynują nas nieprzewidywalne interakcje użytkowników, ich wymiany zdań, sposób, w jaki odgrywają swoje role, a czasem również to, co wnoszą z własnego życia do rozgrywki.

Charyzma youtubera w połączeniu z grą owocują wtedy czymś na kształt serialu – właściwa fabuła danego dzieła bywa jedynie tłem dla wyeksponowanej na pierwszym planie osobowości autora. Z czasem jego widzowie wytwarzają zarówno wspólny kapitał wspomnień i anegdot z wcześniejszych materiałów, jak i hermetyczny slang znajomy tylko tym, którzy wystarczająco długo odwiedzają kanał.

Streamy są z tej perspektywy dodatkowo ekscytujące, ponieważ w czasie rzeczywistym możemy „zaczepić” prowadzącego. Doradzić mu, podzielić się refleksją, próbować go rozbawić, zaproponować produkcję na kolejną transmisję.

Zjawisko upatrywania przyjaciela (lub substytutu takowego) w oglądanej osobie nie obejmuje jednak wyłącznie twórców działających głównie w transmisjach na żywo. Tyczy się to również klasycznych youtuberów, którzy – wykazując się kreatywnością i poczuciem humoru – wykorzystują gry do żartów, gagów i specyficznych formatów, mających w sobie coś z zabaw z widzem lub form wspólnego wygłupiania się.

W efekcie w niesłabnącej popularności okraszonych komentarzem materiałów wideo dotyczących gier widzę po części równie niesłabnący głód interakcji z drugim człowiekiem Licznie oglądający je i dyskutujący na ich temat dorośli gracze to osoby, w przypadku których rzeczywistość najczęściej ogranicza możliwości związane z podtrzymywaniem kontaktów.

Ludzie przedstawiani w materiałach promocyjnych grają w kawiarniach, autobusach, parkach lub przy wspólnym wyprowadzaniu psów (jak ma to miejsce w filmie reklamującym The Legend of Zelda: Echoes of Wisdom). Biorą handheldy na wakacje, by umilić sobie czas zarówno w samolocie, jak i na miejscu. Konsola jest ukazana jako przedmiot do dzielenia się z innymi, pożyczany albo podglądany znad ramienia użytkownika. Służy bardziej do podtrzymywania relacji niż grania, przez co nie grzeje jej bez końca jedna i ta sama para rąk.

Gier jako takich nie ma, istnieją, gdy w nie gramy lub gdy chociaż o nich pamiętamy, czytamy lub dyskutujemy.

To tylko kilka fragmentów z czterostronicowego tekstu. Jeżeli ci się spodobały, cały artykuł czeka na Ciebie w CD-Action 01/2026, który zamówisz na sklep.cdaction.pl.

W tym numerze w dziale publicystyki poruszamy także temat platynowania gier, przyglądamy się roguelike’om, przedstawiamy gry na NES-a godne uwagi, omawiamy historię serii Heroes of Might & Magic, zastanawiamy się, dlaczego gry osadzone w feudalnej Japonii robione są na jedno kopyto i wiele więcej. Nie zabrakło też recenzji gier (m.in. Ghost of Yōtei, Hollow Knight: Silksong, Dying Light: The Beast, Silent Hill f, Battlefield 6, Anno 117: Pax Romana, Hades II, Pokémon Legends: Z-A), a także wielkiego podsumowania 2025 roku.

Jeśli natomiast lekturę tego tekstu masz już za sobą, to koniecznie podziel się swoją opinią w komentarzach!

13 odpowiedzi do “Gry jako wyraz tęsknoty za człowiekiem”

  1. Nie rozumiem tego zjawiska, ogladanie innych jak graja, a juz wogole ogladanie dla gadania i komentowanie to jest (dla mnie) jakas patologia.
    Ogladać zamiast grać?

    Tłumaczę sobie to sobie kilkoma możliwosciami:

    • ktoś nie ma sprzętu i gry, a chciałby przeżyć coś zwiazanego z grą. Troche jak ogladanie pornografii i onanizowanie sie dla osoby, ktora ma popęd na wysokim poziomie, a nie ma dostepu/możliwosci obcowania z płcią przeciwną. Powodów moze byc milion, ale realizuje w namiastce, ale zawsze swoja potrzebą, ktora jest pilna:
    • ktoś nie ma czasu na granie, a ciekawi go gra, ogladajac innych, moze sobie przewijac nudne frajmgmenty i bez giniecia poznać zakonczebie gry.

    Sam tak przechodzilem Demons Souls remake, nienawidze tego ginięcia, ale gra mnie ciekawiła, obejrzalem sobie skipujac nudne fragmenty czy powtarzanie po zgonie, zeby zobaczyc co bedzie dalej, poznac bossow i zakonczenie gry.
    To wina gry, nie moja, ze tak zrobiłem. Sam sie odbijalem od gry mimo, ze mnie ciekawila, tworca dalby poziom normal i sam bym ukonczył,

    • ktoś to robi dla hajsu, sam streamuje ze by donejty i reklamy ciągnąc i oglada innych, zeby cos skopiować itd.,

    -wypalenie wspolczesnymi grami. Ogladam z ciekawosci, nie mialbym juz sily w nie grac. Powodow wiele, ale mozna to przepracować, nie trzeba sie poddawać,

    -ktos sie zaciał w grze i szuka rozwiazania problemu, znow wina zle napisanej gry, ktora nie podpowiada rozwiazania, to ty masz zgadnąć co developer miał w glowie piszac gre. Tylko ze tu ogladasz max kilka minut i wylaczasz,

    • jestem niepelnosprawny i bardzo bym chcial, ale nie moge zagrać, bo nawet jak uda mi sie uzbierac worek pieniażków na sprzet i gre, to sterowanie i mechaniki gry mnie pokonują. Zostaje mi tylko ogladanie, bo 99,9% gier nie jest dla niepelnosprawnych ruchowo. To bardzo smutne, jedyne co można zrobic to pisac o problemie.

    Ja juz sam z QTE mam problemy, nie mialem 20 lat temu, dzisiaj juz mnie to męczy bardzo.

    W kazdym innym przypadku nie rozumiem po co tracic na to czas. Tak samo ogladanie babek w basenach w bikini, no ludzie… idz na strone z pornoskami i ulzyj sobie, a nie donejtuj patologii!

    W gry powinno sie grać, ogladajac tracisz cala interatyktownosc i immersje, jest to lizanie loda przez szybe, onanizm zamiast miłości.
    No, ale niektorzy nie maja wyjscia, gorzej jak to swiadomy wybor.

    Nie trzeba byc naukowcem, zeby badac zjawisko. A jesli juz to zacząć od spojrzenia na to z góry, szukanie przyczyn i nazywanie tego w sposob jak najprostszy.

    • Ja oglądam tylko gry które samemu skończyłem. Robię to żeby zobaczyć reakcje/posłuchać opinii innych osób o tych grach.

    • Nie wiem jakim cudem, nie przyszło Ci do głowy ani jedno praktyczne zastosowanie. Oglądanie fragmentów gameplaya jest znakomitym sposobem sprawdzenia przed zakupem, czy dany tytuł może nam podejść. Dodatkowo pozwala w trakcie rozgrywki ocenić ile jeszcze gry zostało i jaki czas może być potrzebny na jej dokończenie. Może być też pomocne, jeśli ktoś się na czymś zatnie. Można też sobie na szybko przypomnieć pewne elementy rozgrywki, jeśli chce się dokończyć grę w której miało się dłuższą przerwę.

    • Ja tam oglądam gry, które sam nie mam ochoty/czasu przejść, ale mnie ciekawią jak np. jakieś stare rpgi lub jrpgi, które nie kuszą mnie mechaniką, ale fabułą już tak. Albo oglądanie dobrego gracza jak ładnie ciśnie w trudne gry na najwyższym poziomie trudności też jest całkiem spoko. Tylko w tych dwóch opcjach o ile mówimy o oglądaniu np. jakiejś serii. Bo zobaczenie sobie losowego gameplaya, albo meczu w grze e sportowej to jednak trochę co innego.

      • A to swoją drogą. Także czasem lubię popatrzeć, jak ktoś po mistrzowsku śmiga. Na pewno to ciekawsze, niż patrzenie na zawody sportowe 😉

    • To dość proste nie tyczy się gier ale w zasadzie wszystkiego. Zawsze jest więcej ludzi oglądających niż biorących udział. Zazwyczaj jakaś aktywność: mecze sportowe, teatr, kino, debaty, szkolenia, pokazy itp. itd, działają na zasadzie mała garstka osób coś robi przytłaczająca większość to obserwuje tak dzieje się od tysiącach lat w tysiącach dziedzin

    • Od setek lat gawiedź oglądała zmagania innych. Powiedz każdemu kibicowi piłki nożnej, żużla, tenisa itd,. żeby zamiast oglądania sam zaczął brać udział w zmaganiach sportowych. Na jedno kopyto. Sam naprawdę nie oglądasz niczego, bo lepiej samemu brać w tym udział? Można zostać aktorem. Ba, można samemu zostać rewolwerowcem czy rycerzem. Kwestie miłości też zostawmy na boku, nie każdy chce być w związku, nie każdy chce musieć się tłumaczyć czy żyć dla kogoś. Może to złe, ale na pewno lepsze niż tkwić w nieszczerym związku, krzywdzić partnerów czy dzieci. Nie chcesz oglądać jak inni grają? Proszę bardzo, nie rób tego. Zmusza cię ktoś do tego? Mi to naprawdę zwisa, rób co chcesz poza ranieniem czy krzywdzeniem innych.

      • I jeszcze w sumie jedno – patologią to jest wtrącanie się w sprawy innych i krytykowanie ich za coś, co nie krzywdzi innych. Prędzej twój komentarz nazwałbym patologią, bo obrażasz innych tym słowem, a nie oglądanie jak ktoś inny gra. Nie ma w tym nic złego, w przeciwieństwie do nazywania tego patologią.

      • Nie wiem jak inni, ale ja sportu nie ogladam bo to jedna wielka manipulacja, za to ruszam sie.
        Tak, predzej zagram w pilke niz ja obejrze i to uważam za normalne. Juz jako dziecko widzialem ojca, ktory jak idiota darł sie do telewizora jak był mecz. Juz wtedy uwazałem to za totalnie głupie.
        Oczywiście dzisiaj rozumiem, ze chodzi o rozrywke, dopaminę i tak samo ktoś moze powiedziec czemu gram, zamiast isc do drugiej czy trzeciej pracy, zeby zarobiona kase pozniej w zebach oddach barberowi, restauratorowi, taksowkarzowi itd.
        Wole soboe gotowac sam, jezdzic swoim autem (i nie pić alkoholu) czy rowerem i nie miec brody, bo nauczono mnie, ze nie ogolony mezczyzna to zaniedbany mezczyzna.

        Niestety spoleczenstwo jest od wiekow manipulowane i tylko jednostki potrafia spojrzec na to z gory, wzieśc sie ponad to wszystko i dostrzec absurd tego wszystkiego.
        Gdyby ludzie byli madrzy to telewizja juz by nie istniała. Sam nie ogladam od prawie 20 lat i jak widze u kogos to tylko sie upewniam, ze dobrze zrobiłem.
        Influincerow itd tez nie ogladam, jesli chodzi o growych to mam wiecej wiedzy od wiekszosci z nich i jak gadaja glupoty lub nieprawde to od razu wylaczam i wczesniej sie wnerwiam jakim prawem taki ignorant sie wypowiada publicznie i bierze za to pieniadze.
        Taki jest ten świat, co nie oznacza, ze nie wolno pisac prawdy o tym wszystkim.
        Trzeba, chocby, zeby wolne wspomniane jednostki zobaczyly, ze nie sa same i ze to nie z nimi jest cos nie tak, po prostu wyzwolily sie z systemu manipulacji. Sport wlasnie jest systemem manipulacji wladzy nad spoleczesnstwem, z ta roznica, ze teraz za bilety na mecze trzeba placic, a kiedys panstwo dawalo za darmo.

  2. Ja oglądam z ciekawości, żeby wyrobić sobie zdanie o grze. To dla mnie lepsza opcja niż czytanie recenzji czy opinie tych wszystkich ludologów i innych samozwańczych „Gwiazd Internetów”.

  3. MisiuZbychu napisał(a):

    Nie wiem jak inni, ale ja sportu nie ogladam bo to jedna wielka manipulacja, za to ruszam sie.
    Tak, predzej zagram w pilke niz ja obejrze i to uważam za normalne. Juz jako dziecko widzialem ojca, ktory jak idiota darł sie do telewizora jak był mecz. Juz wtedy uwazałem to za totalnie głupie.
    Oczywiście dzisiaj rozumiem, ze chodzi o rozrywke, dopaminę i tak samo ktoś moze powiedziec czemu gram, zamiast isc do drugiej czy trzeciej pracy, zeby zarobiona kase pozniej w zebach oddach barberowi, restau…

    Brzmisz jak osoba z niezłymi kompleksami xd.

  4. MisiuZbychu napisał(a):

    Niestety spoleczenstwo jest od wiekow manipulowane i tylko jednostki potrafia spojrzec na to z gory, wzieśc sie ponad to wszystko i dostrzec absurd tego wszystkiego.

    Ciekawe, że ci najbardziej odolejeni z reguły postrzegają siebie jako wybrańców, którzy wszystko „odkryli”… Jesteś taki niezależny od tego świata, a siedzisz i klepiesz komentarze w Internecie XDD

Skomentuj