Darmowe warsztaty z AI dla dzieci. Pytamy organizatorów ClickOn, jak powinno się uczyć korzystania ze sztucznej inteligencji

Odpowiedzi między innymi na powyższe pytania udziela nam Paulina Kucharczyk. To jedna z trenerek ekipy Gigantów Programowania, szkoły, która od lat podnosi cyfrowe kompetencje dzieci i młodzieży. Teraz rusza z akcją ClickOn, czyli darmowymi warsztatami z programowania i obsługi AI.

CD-Action: Dziś wiedza o istnieniu AI wydaje się niemal powszechna, ale najczęściej kojarzona jest z podsumowywaniem wyników, piszącym całe eseje chatem oraz obrazkami. A czego konkretnie będziecie uczyli dzieci podczas warsztatów?

Paulina Kucharczyk: Na naszych warsztatach AI nie jest jedynie maszyną do generowania obrazków czy robienia zadania za dziecko. Uczymy, jak stworzyć ze sztucznej inteligencji pomocnika w tworzeniu projektu. Uczymy dzieci, jak precyzyjnie opisać pomysł, podzielić większy problem na mniejsze kroki, ocenić otrzymany wynik i poprawić go tak, aby naprawdę pasował do projektu. Fachowo można nazwać to prompowaniem i vibecodowaniem oraz nauką myślenia komputacyjnego. 

W zależności od wieku uczestnicy wykorzystują AI między innymi do zaprojektowania bohatera lub tła, stworzenia elementów gry, uzyskania podpowiedzi do kodu albo znalezienia i naprawienia błędu. Najważniejsze jest jednak to, co dzieje się później: dziecko musi wynik sprawdzić, przetestować i świadomie wykorzystać. Przy okazji rozmawiamy o tym, że AI może się mylić, dlatego nie należy ufać mu bezkrytycznie. Poruszamy także aspekty etyczne. 

Do tej pory cała dziedzina informatyki kojarzona była z osobami dobrze odnajdującymi się w przedmiotach ścisłych. Czy AI to zmienia? Co można zaproponować humanistom?

To skojarzenie od zawsze było błędne, ponieważ do myślenia jak komputer i pracy z komputerem nie potrzeba mieć ścisłego umysłu, a AI teraz pokazuje to bardzo wyraźnie. Współcześnie nowe technologie obniżają próg wejścia w projekty cyfrowe, zdejmując z twórców treści konieczność nauki skomplikowanych programów. 

Drugą ścieżką jest to, że komputery zostały stworzone, aby ułatwiać nam życie i grupą docelową tworzonych treści cyfrowych zazwyczaj jest inny człowiek. Dlatego też równie ważne są pomysł, język, opowiadanie historii, projektowanie bohaterów, wyczucie estetyki i rozumienie odbiorcy. To są obszary, w których osoby o zainteresowaniach humanistycznych często czują się bardzo dobrze.

Humanista może tworzyć fabułę gry, dialogi, scenariusz, komiks, kampanię, świat fantasy czy interaktywną historię. AI pomaga szybciej zobaczyć pierwszy efekt i obniża próg wejścia, ale nadal potrzebne są wyobraźnia, umiejętność zadawania pytań i krytyczna ocena. Programowanie staje się wtedy sposobem na ożywienie własnej opowieści, a nie tylko zestawem abstrakcyjnych komend. Zwłaszcza, że obecnie istnieje wiele wizualnych edytorów, pozwalających przekuć swoją wizję w produkt. 

AI robi wiele rzeczy za nas. Czy rozmawiając o programowaniu, można zdać się w całości na asystenta, czy jednak niezbędne będzie równoległe rozwijanie twardych umiejętności związanych z kodowaniem?

Nie można zdać się na AI w całości. Asystent potrafi zaproponować kod, ale nie gwarantuje, że będzie on poprawny, bezpieczny i zgodny z naszym pomysłem. Jeżeli uczeń nie rozumie podstaw, nie będzie wiedział, czy podpowiedź jest dobra ani jak naprawić projekt, kiedy coś przestanie działać.

Dlatego nadal rozwijamy twarde umiejętności logicznego myślenia i sukcesywnie poznajemy takie pojęcia jak: zmienne, warunki, pętle, funkcje. Uczymy się pracy z obiektami, prawidłowego procesu testowania i debugowania projektów, które tworzymy. AI traktujemy jak bardziej doświadczonego kolegę, który posiada bardzo dużą wiedzę i którego można poprosić o wskazówkę, ale którego odpowiedź trzeba przeczytać i zweryfikować. 

AI jest już powszechnie wykorzystywane do pracy. Ale praca to zajęcie dla osób dorosłych. Jak dzieci i młodzież mogą wykorzystywać AI, aby nie skończyło się to tym, że komputer odrabia za nich lekcji?

Dzieci mogą korzystać z AI przede wszystkim jako z partnera do nauki i eksperymentowania. Mogą poprosić o wyjaśnienie trudnego zagadnienia prostszymi słowami, przygotowanie quizu, podanie przykładu, zadanie pytań sprawdzających albo zaproponowanie kilku sposobów rozwiązania problemu. Potem porównują odpowiedzi, sprawdzają fakty i wybierają najlepszą drogę.

AI świetnie sprawdza się także przy projektach rozwijających zainteresowania: tworzeniu gry, opowiadania, komiksu, prezentacji, animacji czy własnego świata. Kluczowa różnica jest prosta: przy odrabianiu za dziecko efektem jest gotowa odpowiedź, a przy mądrej pracy z AI efektem jest nowe rozumienie i samodzielnie wykonany projekt. AI podpowiada, ale dziecko podejmuje decyzje, tworzy i potrafi opowiedzieć, czego się nauczyło.

Moje dziecko jest zapalonym graczem. Czy korzystając z AI, może tworzyć rzeczy, które przydadzą mu się w popularnych grach takich jak Minecraft, Roblox czy Fortnite?

Jak najbardziej! Gdy stworzone są z tzw. assetów, czyli grafik, dźwięków, tekstów czy modeli. Wszystko to możemy dowolnie modyfikować, o ile wiemy jak się do tego dokopać. Dodatkowo środowiska te pozwalają na tworzenie własnych skryptów i programowanie nowych mechanik.

W Minecraft Education można programować Agenta, korzystać z koordynatów i pętli oraz automatyzować budowanie. W Roblox Studio można projektować mapy i tory przeszkód, tworzyć obiekty 3D, dodawać skrypty w Lua, a następnie używać AI Assistant do szukania rozwiązań i debugowania.

Nawet jeśli konkretna praca nie trafia bezpośrednio do wybranej gry, uczeń zdobywa umiejętności wykorzystywane przez twórców gier: projektowanie poziomów, budowanie mechanik, tworzenie postaci, tekstur i interfejsu, modelowanie 3D, storytelling oraz testowanie. Te kompetencje można później rozwijać także w bardziej zaawansowanych środowiskach, w tym narzędziach służących do tworzenia doświadczeń związanych z Fortnite.

A co z moralnym aspektem używania AI? Czy pokazując dzieciom takie narzędzie, nie nauczymy ich, że wartościowe grafiki biorą się z generatora, a każdy może być autorem dobrego tekstu?

Właśnie dlatego dzieci powinny poznawać AI pod opieką trenera, a nie wyłącznie metodą prób i błędów. Pokazujemy, że wygenerowanie obrazka lub tekstu to dopiero początek. Wartość projektu powstaje dzięki pomysłowi, selekcji, poprawkom, połączeniu elementów, testowaniu i świadomym decyzjom autora. 

Rozmawiamy też o prawie do wizerunku, prywatności, oznaczaniu treści stworzonych z pomocą AI, korzystaniu z cudzych prac, licencjach oraz weryfikowaniu informacji. Uczymy uczciwości: nie przypisujemy sobie bezrefleksyjnie wygenerowanego materiału i nie udajemy, że wykonaliśmy samodzielnie pracę, której nie rozumiemy. AI traktujemy jako narzędzie - podobnie jak aparat, edytor graficzny czy wyszukiwarkę - a nie jako zamiennik wiedzy, warsztatu i odpowiedzialności.

Co konkretnie oferują wasze warsztaty w ramach akcji ClickOn? I co Giganci Programowania mają w swojej ofercie dla osób, którym spodobają się zajęcia i chciałyby kontynuować naukę?

ClickOn to bezpłatna lekcja próbna, podczas której dziecko nie tylko ogląda prezentację, ale samodzielnie tworzy działający projekt. Tematy są dopasowane do wieku. Najmłodsi mogą zaprogramować wirtualnego pupila w ScratchJr, kolejne grupy tworzą gry w Scratchu, wykonują misje w Minecraft Education, budują tor przeszkód w Roblox Studio albo projektują grafikę do świata gry. Starsi uczestnicy mogą pracować także z popularnymi językami programowania: Python, C#. AI pojawia się jako wsparcie: pomaga przygotować postać lub tło, sformułować pomysł, podpowiedzieć fragment rozwiązania albo znaleźć błąd - ale projekt zawsze wykonuje i testuje uczestnik.

To pełne doświadczenie lekcji: jest trener, konkretny cel, praca praktyczna, możliwość zadawania pytań i gotowy efekt, który można pokazać po zajęciach. Jeżeli dziecku spodoba się taki sposób nauki, można kontynuować ją na regularnej ścieżce dopasowanej do wieku i zainteresowań - od pierwszych kroków w ScratchJr i Scratchu, przez tworzenie gier w Minecraft i Roblox, po programowanie w Pythonie lub C#, grafikę cyfrową oraz projekty wykorzystujące AI. Najważniejsze jest dobranie kursu nie tylko do metryki, lecz także do doświadczenia i tego, co dziecko najbardziej chce tworzyć.

Na warsztaty można zapisać się bezpłatnie przez stronę https://www.clickon.edu.pl/.

Materiał powstał we współpracy z Gigantami Programowania.