Wiem, że dla wielu z was Football Manager 26 w zasadzie w ogóle nie istniał. Kilku moich znajomych, którzy zjedli zęby na tej serii, porzuciło go po kilkunastu godzinach, a następnie wróciło do FM-a 24. Nie dziwi mnie to specjalnie, bo choć sam „nabiłem” nieco ponad 200 godzin w poprzedniej edycji, w trakcie gry naprawdę mocno na nią narzekałem. Z tego powodu byłem też pełen obaw przed premierą Football Managera 27, ale… po 50 godzinach zabawy w zasadzie wszystkie one zniknęły, a ja wciągnąłem się tak, że trudno mi się oderwać od monitora.

SI zrozumiało swoje błędy i nie dostaliśmy Football Managera 26,5

Wystarczyło kilkanaście minut, żebym odczuł, jak dużą różnicę potrafi zrobić kilka pozornie niewielkich poprawek. Najbardziej pozytywne zmiany dotyczą rzecz jasna interfejsu. FM 26 próbował na nowo zorganizować sposób poruszania się po grze i wprowadzić bardziej zunifikowany UI dla pecetów oraz konsol, ale generalnie skończyło się to porażką. Zazwyczaj próba znalezienia czegokolwiek skutkowała szukaniem podstawowych informacji, przeklikiwaniem kolejnych wyskakujących okienek i mocnym wkurzeniem.

Football Manager 27 częściowo powraca do znanych z wcześniejszych części osobnych ekranów dla większości treści. Dowolne kliknięcie zazwyczaj przenosi nas na oddzielną planszę z paskiem nawigacji u góry (wiem, że tęsknicie za paskiem z lewej strony), dzięki czemu łatwiej się zorientować, gdzie jesteśmy, i wrócić do poprzedniego widoku. Nie oznacza to, że wyskakujące okna całkowicie zniknęły, bo przykładowo instrukcje dla piłkarzy nadal wywołujemy z poziomu ekranu taktyki za pomocą pop-upu. Znajdzie się jeszcze kilka takich udziwnień, ale całość interfejsu użytkownika wydaje się nieporównywalnie bardziej czytelna i responsywna niż w poprzedniej części. Gra reaguje na kliknięcia niemal natychmiast, a poruszanie się po kolejnych sekcjach nie przypomina już walki z ociężałym systemem.

Na plus zaliczam też możliwość dostosowania głównego ekranu do własnych potrzeb. Większość kafelków można przestawiać, przekształcać w tekstowe zakładki, dodawać kolejne i zmieniać przypisane do nich skróty. Wróciły też heatmapy zawodników i strefy akcji w centrum danych, czyli narzędzia, których zabrakło w poprzedniej odsłonie serii. Sports Interactive przywróciło również kilka elementów, których nigdy nie powinno usuwać z zeszłorocznej edycji. Losowania pucharowe znów są osobnymi wydarzeniami (można je pomijać), Deadline Day odzyskał specjalną oprawę, a oferty agentów da się zobaczyć bezpośrednio na ekranie rekrutacji.

Doceniam także większą kontrolę nad tempem rozgrywki, bo teraz możemy bardziej bezpośrednio zdecydować, jak często gra ma zatrzymywać symulację, żeby wyświetlić wiadomości i inne wydarzenia. Da się więc spokojnie analizować każdą informację albo ograniczyć liczbę przerw i szybciej przechodzić do kolejnych spotkań (jak niegdyś w Football Managerze Touch). 

Trochę z zaskoczenia wziął mnie fakt, że konferencje prasowe są nieco dłuższe, a odpowiedzi nie powinno się już wybierać na ślepo. Trzeba chociażby zerknąć na zadawane pytania, gdyż właściwa opcja nie zawsze znajduje się na samej górze i klikając stale pierwszą, można czasem narobić trochę bigosu i zepsuć morale przed meczem.

Taktycznie jestem w niebie

Wyznam szczerze, że kompletnie nie spodziewałem się, iż w FM-e 27 zajdą aż tak duże zmiany pod względem taktycznym. Na ten moment jest to prawdopodobnie najtrudniejsza od dłuższego czasu część cyklu, a być może jedna z najtrudniejszych w całej jego historii. Taktyki typu plug and play, które wystarczyło pobrać z internetu i zastosować w niemal dowolnym klubie, nie mają już większego sensu. Teraz dużo istotniejsze znaczenie ma to, jakimi zawodnikami dysponujemy i ile czasu poświęcimy na odpowiednie przygotowanie zespołu do nowej koncepcji.

W tym wszystkim główną rolę odgrywa efektywność taktyczna. Wpływają na nią cztery czynniki: zrozumienie założeń przez piłkarzy, ich umiejętności i dopasowanie do wybranych ról, wiara w plan menedżera oraz wiedza o najbliższym przeciwniku. Oznacza to, że sama taktyka to tylko jedna ze składowych całego systemu. Do dobrych wyników trzeba jeszcze mieć zawodników umiejących realizować nasze założenia i zadbać o to, żeby rozumieli, czego się od nich oczekuje.

Oznacza to także konieczność poświęcania czasu na treningi, również indywidualne, czyli obszar, który przez wielu wirtualnych menedżerów był pomijany i delegowany asystentowi. Tym razem takie działanie to prosta droga do zwolnienia ze stanowiska, bowiem zespół musi przyswoić założenia taktyczne, a kolejne zmiany nie powinny być wprowadzane zbyt pochopnie. W przeciwnym razie efektywność spada, a drużyna zaczyna mieć problemy z realizacją planu na mecz. Podoba mi się też fakt, że nie wystarczy zasypać podopiecznych setkami instrukcji najskuteczniejszych w „mecie” gry – FM 27 wyraźnie zachęca do prostszych, bardziej przemyślanych koncepcji. Piłkarze nie są w stanie przyswoić 2137 poleceń i skomplikowanych schematów tylko dlatego, że są one efektywne i zgodne z założeniami silnika gry.

Taka zmiana w kwestii taktycznej oznacza, że raczej nie wszyscy będą już rzucać się na „gegenpressing strikerless 5-5-0”, jak miało to miejsce w FM-ie 26. W moich zespołach równie dobrze sprawdzała się między innymi pionowa tiki-taka, ale także prosta, klasyczna, angielska gra długą piłką za plecy obrońców. Wybór stylu powinien wynikać z charakterystyki kadry, jej siły i poziomu rywali, a nie ślepej wiary w „boski” schemat, który zawsze, niezależnie od warunków, zapewni najlepsze rezultaty. To jedna z najprzyjemniejszych zmian w tej edycji, bo wreszcie mam poczucie, że zbudowanie taktyki od zera zaczynam od analizy własnych piłkarzy, a nie szukania „mety” gry.

Problem (a może to jednak zaleta?) tkwi natomiast w tym, że taki system potrafi być bezlitosny, szczególnie w niższych ligach. Słabsze indywidualnie zespoły znacznie wolniej przyswajają założenia niż piłkarze z czołowych ekip, przez co rozwój i poprawa wyników tych pierwszych wymagają cierpliwości. Początkowe mecze okazują się niekiedy prawdziwą drogą przez mękę, a eksperymentowanie z taktyką przynosi zazwyczaj więcej szkody niż pożytku. Oznacza to, że jeśli weźmiecie np. drużynę z drugiej ligi austriackiej, będzie wam zdecydowanie ciężej wpoić jej reprezentantom płynną grę z pierwszej piłki i pojęcie faz przejściowych.

Największy minus tego systemu stanowi fakt, że jeśli postawicie na złą koncepcję taktyczną, jej zmiana o 180 stopni zajmie kilka tygodni, podczas których zawodnicy będą grać słabo, a wasza posada może nie być już taka pewna. Mam też wrażenie, że komputer nie zawsze podlega tym samym ograniczeniom (rewolucje transferowe czy zmiany trenerskie nie robią na ekipach sterowanych przez AI większego wrażenia), co dodatkowo utrudnia rywalizację.

Ogólnie przy pierwszym kontakcie z Football Managerem 27 warto uzbroić się w cierpliwość, bo dopiero po kilku, a czasem nawet kilkunastu spotkaniach widać wyraźnie, że zespół zaczyna rozumieć założenia. Zgranie rośnie, efektywność taktyczna się poprawia, a piłkarze coraz lepiej realizują to, czego od nich oczekujemy. Kiedy wreszcie zaczyna to wszystko „klikać”, satysfakcja jest naprawdę duża.

Największy problem taktyczny? Obrona

Niestety nawet dobrze przygotowana taktyka nie zawsze daje na boisku oczekiwane rezultaty. Największą bolączką FM-a 27 jest dla mnie póki co gra defensywna. Moi obrońcy potrafią zachowywać się zaskakująco pasywnie – zbyt późno doskakują do przeciwników (mimo naprawdę mocnego pressingu w założeniach taktycznych), a niekiedy zatrzymują się kilka metrów przed rywalem, zostawiając mu pole na podanie czy drybling. W efekcie przeciwnik dostaje zbyt dużo miejsca, a dobrze ustawiona defensywa potrafi rozsypać się w sytuacji, która nie powinna stanowić większego zagrożenia. Testowałem to zarówno na topowych zespołach, jak i słabeuszach – efekt wszędzie był podobny.

Szczególnie polecam uważać na zbyt zwarte ustawienie drużyny w defensywie. Rywale potrafią stosunkowo łatwo je omijać, posyłając piłki za plecy obrońców albo wykorzystując wolne przestrzenie na skrzydłach. W wielu meczach zdarzało się, że przeciwnicy radzili sobie z defensywą w sposób bardziej przypominający sparing w klasie B niż poważną rywalizację na poziomie Premier League. Gole zdobywa się stosunkowo łatwo, ale utrzymanie czystego konta graniczy czasem z cudem.

To o tyle irytujące, iż dzieje się tak nawet wtedy, gdy efektywność taktyczna zespołu stoi na bardzo dobrym poziomie. Wkładamy czas w trening, dobieramy odpowiednich zawodników, staramy się przygotować na rywala, a później oglądamy sytuację, w której Luke Shaw, zamiast asekurować przeciwnika na lewej flance, truchta sobie gdzieś bliżej środka pola kompletnie nieświadomy tego, co dzieje się na boisku. Trudno wtedy ocenić, czy zawiniła nasza koncepcja, piłkarz (w przypadku Shawa to całkiem możliwe, ale innym zdarzały się identyczne babole), czy po prostu silnik meczowy trochę przeszkadza w rozgrywce.

Na szczęście w trakcie spotkań innych problemów trafia się raczej niewiele. Bardzo pozytywnie zaskoczyły mnie porady asystenta, bo w poprzednich odsłonach serii podpowiedzi sztabu często traktowałem jako coś, co można automatycznie zignorować. Tym razem warto ich słuchać, gdyż asystent potrafi zwrócić uwagę na słabości taktyki, wskazać mocne strony rywala i zasugerować zmiany, które zaskakująco często przynoszą dobry efekt.

Podoba mi się też opcja nanoszenia poprawek w trakcie meczu, bo pozwala szybko wprowadzać taktyczne korekty bez otwierania ekranu ustawień i zmieniania detali. Możemy w ten sposób sprawnie reagować na wydarzenia boiskowe, np. nieco zawężając pole gry albo nakazując bardziej fizyczne podejście. 

Zapomnijcie o crashach i lagach

Pozytywnie zaskakuje także ogólna kondycja tej produkcji, bo przez ponad 50 godzin zabawy przed premierą nie zaliczyłem ani jednego crasha. Zdarzył mi się za to glitch graficzny – w jednym meczu wszyscy piłkarze wyglądali, jakby zostali pokryci niebieskim filtrem (metalem?), ale poza tym nie natrafiłem na przeszkadzające w rozgrywce problemy.

FM 27 jest też wyraźnie bardziej płynny od swego poprzednika. Dotyczy to nie tylko obsługi menu, lecz także symulacji pomiędzy spotkaniami. Kolejne dni mijają sprawniej, więc można pozwolić sobie na dodanie większej liczby lig i znacznie obszerniejszej bazy zawodników. W moim przypadku różnica okazała się na tyle duża, że spokojnie wybrałem sobie nawet 200 tysięcy osób w bazie danych i cieszyłem się rozgrywką bez żadnych spowolnień. Dla graczy lubiących rozbudowane kariery, w których śledzi się wiele rozgrywek i obserwuje rozwój młodych talentów, jest to bardzo przyjemne usprawnienie. Ponadto przez 50 godzin nie odnotowałem ani jednego crasha czy błędu doprowadzającego do wyłączenia się gry (w FM-ie 26 zdarzało się to nagminnie)

Mały plusik daję też za oprawę wizualną. „Dwudziestkasiódemka” korzysta z rozwiązań znanych z poprzedniej części, ale prezentacja spotkań została jeszcze bardziej dopracowana. Mecze nadal przypominają bardziej te z Football Managera niż EA Sports FC, niemniej poszczególnych piłkarzy można od siebie odróżnić, grafika okazuje się przyjemna dla oka, a animacje i zachowanie zawodników na boisku wyglądają ładnie, schludnie i płynnie.

Byłem także szczerze zaskoczony faktem, że na trybunach słychać bębny i bardziej wyraziste reakcje kibiców, a zmieniające się oświetlenie oraz pogoda sprawiają, iż spotkania nie prezentują się identycznie przez cały sezon. Cieszy większa liczba stadionów i pełna licencja Premier League. Poprawiono także twarze newgenów, ale tutaj nie oczekujcie cudów – jest po prostu mniej brzydko.

Transfery z lekkim liftingiem

Zmiany w systemie transferowym nie są może tak spektakularne jak przebudowa taktyki, ale to kolejny obszar, w którym FM 27 wypada nieźle. Kwoty, jakich oczekują kluby, wydają się całkiem realistyczne, a relacje między zespołami są zazwyczaj uwzględniane podczas negocjacji.

Nie spodziewałem się, że spodoba mi się większa rola dyrektora sportowego w trakcie tychże ustaleń. Poza przedłużaniem kontraktów i pobieraniem zaskakująco wysokiej pensji może on teraz aktywnie uczestniczyć w transferach, proponując wstępne warunki pierwszej oferty, wskazując odpowiednią kwotę, raty czy klauzule. To przydatna rzecz, zwłaszcza gdy pertraktujemy z klubem, którego oczekiwań nie znamy zbyt dobrze. Zmniejsza to nieco ryzyko „czerwonych” interakcji i zerwanych negocjacji. Dyrektor sportowy daje nam mniej lub bardziej sensowny punkt wyjścia, a ostateczna decyzja nadal należy do nas.

Football Manager wrócił i ma się dobrze

Szczerze mówiąc, po fatalnym FM-ie 26 obawiałem się nie tylko o edycję 27, ale także o przyszłość całej serii. Sports Interactive znajdowało się do niedawna w kiepskiej sytuacji, jednak wydaje mi się, że Football Manager 27 jest dla niego dużym zastrzykiem dobrej energii i świeżego powietrza.

Powrót do fundamentów, które stanowiły o sile serii, wyszedł jej na dobre, a „nowatorskie” zmiany z FM-a 26 zostały… ogarnięte. Interfejs działa teraz znacznie bardziej responsywnie i wygodniej się go obsługuje, a za największy atut nowej części uważam zupełnie przebudowany system taktyki. 

Mimo paru potknięć oceniam Football Managera 27 naprawdę pozytywnie i już nie mogę się doczekać, kiedy będę mógł wznieść razem z moimi zawodnikami puchar Ligi Mistrzów. Jeżeli wcześniejsza odsłona cyklu zniechęciła was do dalszej zabawy, nowa daje sporo powodów, żeby ponownie zasiąść na ławce trenerskiej. Pamiętajcie tylko, aby uzbroić się w cierpliwość – przyda się wam ona w tym roku.